Hįlf öld frį Jślķslysinu 8-9. febrśar 1959

Togarinn Jślķ frį HafnarfiršiĶ dag eru 50 įr frį einu hörmulegasta sjóslysi ķ śtgeršarsögu landsins.  Žį fórst togarinn Jślķ į Nżfundalandsmišum og meš honum 30 menn ķ miklu ķsingarvešri.  Öšrum ķslenskum togurum var mikil hętta bśin ķ žessu vešri į fjarlęgri slóš. Žorkell mįni śr Reykjavķk var nęrri žvķ farinn og a.m.k. fjögur önnur skip lentu ķ vandręšum:  Jśnķ, einnig frį Hafnarfirši sem og Bjarni riddari.  Eins Mars śr Reykjavķk og Noršlendingur sem geršur var śt frį Ólafsfirši.  Allir voru žetta sķšutogarar, svokallašir Nżsköpunartogarar sem keyptir voru til landsins aš lokinni sķšari heimstyrjöldinni.  

Ķsing skipa /Hjįlmar R. Bįršarson

 

Skip sem eru stödd ķ mjög köldum sjó, yfirborshitinn er žį um eša undir frostmarki og į sama tķma er einnig loftkuldi og sęrok, fį į sig ķsingu į yfirbyggingu skipsins.  Hlešsla ķsingar dregur fljótt śr stöšugleika og sjóhęfni. Lķnuritiš sem hér fylgir er notaš til aš įętla ķsingarhęttu śt frį lofthita, sjįvarhita og vešurhęš.  Žarna er mišaš viš 9-10 vindstig eša um 19 til 28 m/s.  Ętla mį aš ķsing geti oršiš mikil ķ sjó sem er viš frostmark žegar lofthitinn er jafnframt um -3°C. 

Togarinn Hallveig FróšadóttirŽó margir Nżsköpunartogaranna hafi veriš afar fengsęl fiskiskip žóttu žeir ekki sérlega vel hannašir og śtfęršir meš tilliti til ķsingarhęttu.  Į žeim voru rekkverk, vķrar og fleira sem į hlóšst ķs ķ vondum vetrarvešrum.  Myndin sżnir Reykjavķkurtogarann Hallveigu Fróšadóttur nżkomna ķ höfn og klakabrynjaša, lķkast til um 1970 (af bķlnum aš dęma). 

 

Marteinn Jónasson skipstjóri į Žorkeli mįna sagši svo frį ķ samtali viš Morgunblašiš eftir feršina örlagarķku:   Laugardaginn 7. febrśar höfšu skipverjar fyllt skipiš, en žį skall vešriš į mjög snögglega. Er kom fram į laugardagskvöldiš herti frostiš til muna og skipiš yfirķsašist mjög fljótt.  Sjįvarhiti var um -2°C og žaš žurfti aš sigla ķ um 100 sjómķlur til aš komast ķ žriggja til fjögurra stiga sjįvarhita.  Allir _orkell_M_ni_RE_205z-viskipverjar voru kallašir śt til aš hefja klakabarning... Marteinn sagši aš alla nóttina hefši skipverjar žrotlaust bariš klaka og notaš til žess öll tiltęk verkfęri, jįrnbolta, sleggjur og fleira.  Engar axir hefšu hins vegar veriš um borš.  Hvaš eftir annaš komst halli į skipiš... Mesta hęttan var į sunnudagskvöldiš žegar gera įtti tilraun til aš slį skipiš af og venda.  "Žį kom svo mikill halli į hann aš viš hęttum viš tilraunina. Hann lagšist į brśargluggann.  Ķ vélinni er hallamęlir og sögšu vélstjórarnir aš skipiš hefši fengiš 60°halla."  Loftskeytamašurinn lét vita aš Žorkell mįni vęri ķ naušum staddur.  Žrjś nįlęg ķslensk skip heyršu kalliš, en miklum erfišleikum var bundiš aš sigla nęr Žorkeli žar sem ekki hefši veriš hęgt aš miša skipiš śt vegna klaka į loftnetunum.  

Fyrir 10 įrum hittust eftirlifendur įhafnar Žorkels mįna til aš rifja upp žennan atburš og annaš markvert af skipinu.  Morgunblašiš ręddi žį viš Skśla Ólafsson, sem var 18 įra hįseti ķ sjóferšinni örlagarķku.  Skśli segir svo frį aš žaš hafi veriš mögnuš stund žegar Žorkell mįni kom ķ land eftir žessa hęttuför, en žį var enn ķs į bįtžilfarinu. "Viš komum um kl. hįlfžrjś um nóttina og bryggjan var full af fólki.  Og žaš rķkti daušažögn į bryggjunni og žetta var ótrśleg stemming.  Žaš var ekki aš undra žvķ aša togarinn Jślķ hafši farist meš allri įhöfn og žį fórust fleiri togarar, en ekki ķslenskir į sömu slóšum." 
(Morgunblašiš 27. febrśar 1999.  Böršu ķsinn hvķldarlaust ķ tvo og hįlfan sólarhring)

Ķ nżjustu Skagfiršingabók (2008), riti Sögufélags Skagafjaršar er frįsögn Alfrešs Jónssonar frį Reykjarhóli ķ Fljótum sem hann kallar Mannskašavešriš į Nżfundnalandsmišum 1959.  Alfreš réši sig į Noršlending ÓF-4 um įramótin 1959. Alfreš segir aš ķ hans fyrstu ferš hafi veriš siglt į Nżfundalandsmiš, svokallašan Ritubanka sem er 80 sjómķlur sušur af Nżfundnalandi.  Žar höfšu fundist gjöful karfamiš. Skipiš var fyllt og landaš į Saušįrkróki eftir 18 daga tśr.    Į mišin komum viš aftur 7.febrśar.  Žį snögglygndi allt ķ einu, en žaš var svikalogn og stóš ekki lengi.  eins og hendi vęri veifaš rauk hann upp ķ noršanofsa og sķšan ķ noršvestriš meš mikli frosti.

Ķsinn barinn/ótķmasett myndLżsingar Alfrešs į ķsbarningnum į Noršlendingi og barįttunni viš aš halda sjó eru įlķka og frį Žorkeli mįna. Lįtin móšir skipstjórans kemur žó viš sögu sem birtist honum ķ draumi og skipaši syni sķnum aš snśa skipinu undan vešrinu sem og hann gerši. "Ég veit aš žaš sem hefur bjargaš žvķ aš viš fórumst ekki var aš ķsinn var frosinn ķ stump ķ efri lestinni og haggašist ekki.  Hefši hann fariš af staš og kastast til hefši leikslokin oršiš önnur (ž.e. lestin fyllst af sjó, mķn athugas.) .."Svona gekk žetta ķ tvo sólarhringa sem vešriš var verst, sķšdegis į öšrum sólarhring var fariš aš hreyfa skrśfu ķ smįstund ķ einu, og sķšan smįjókst žaš žar til hęgt var aš keyra į hęgri ferš meš batnandi vešri.  Žaš var ķ mestu lįtunum, eša daginn eftir aš vešriš skall į, sem viš fréttum aš Žorkell mįni vęri aš farast...Ekkert hafši heyrst af togaranum Jślķ frį žvķ kvöldinu įšur...svo slitnaši loftnetiš nišur hjį okkur og viš vorum sambandslausir Vonušumst viš eftir aš žar hefši loftnetiš slitnaš eins og hjį okkur og togarinn žvķ ekki getaš lįtiš vita af sér."

 

7. febrśar 1959 kl. 00Žį er eftir aš fjalla um sjįlft óvešriš sem žarna gerši.  Ašfararnótt 7. febrśar var ķ uppsiglingu lęgš sušvestur af Nżfundnalandi (sjį efra kortiš)  ķ tengslum viš mjög kaldan heimskautaloftmassa ķ noršvestri yfir meginlandi N-Amerķku og milt Atlantshafsloftiš sušur undan. Lęgš žessi hafši alla burši til aš dżpka hratt sem hśn og gerši um leiš og hśn hreyfšist til noršausturs yfir Labradorhaf.  Sólarhring sķšar var dżpt ķ mišju hennar įętluš um 935 hPa. Hśn hafši m.o.ö. dżpkaš um 65 hPa į sólarhring, sem er žvķ mesta sem veršur į 24 stundum.  Gera veršur žó žann fyrirvara aš lķtiš var um athuganir og mögulega er skekkja ķ žessum endurgreindum kortum.  Picture 10En engu aš sķšur brast hann į meš N-og sķšar NV-ofsa į Nżfundnalandsmišum eins og frįsagnir greina.  Ķslensku togararnir voru staddir ķ köldum sjónum. Hef ekki upplżsingar hvar žeir voru nįkvęmlega, en Ritubanki er sagšur vera nęrri 52N og 51W, eša sušaustur af Labrador ķ kjarna hins kalda Labradorstraums.  Lķtillega er fjallaš um karfamišin į Ritubanka ķ gömlu riti (tengill) frį Kanadķska sjįvarśtvegsrįšuneytinu. Aušvelt er aš hnita žau śt į forsķšumyndinni. Aš óathugušu mįli hefši ég haldiš aš žarna vęri bullandi hafķs ķ febrśar ! En allaveganna er žarna misręmi viš frįsögn Alfrešs Jónssonar į Noršlendingi.  Gott vęri aš fį žetta į hreint. 

Heimskautaloftmassinn sem ęddi yfir um leiš og lęgšin dżpkaši (fjólublįi liturinn) er lķka ķ kaldara lagi ef horft er į heildarmyndina. Ég hef reyndar ekki viš höndina upplżsingar um hita viš yfirborš, en ef aš lķkum lętur hefur veriš a.m.k. 20 stiga frost į Labrador um žetta leyti.  Ekki var aš undra aš ķsing hlóšst hratt į skipin viš žessar samverkandi vešurašstęšur ķ frostköldum sjónum.  Besta rįšiš ķ ķsingu er ęvinlega aš koma sér ķ hlżrri sjó.  Žvķ var ekki viškomiš eins og įšur er greint.

8. febrśar 1959 kl. 00

Febrśar 1959 var mikill sjóslysamįnušur. Tķšin į Ķslandi var stormasöm og talsvert um slys og óhöpp.  Samgöngutruflanir nokkrar og rafmangsbilanir tķšar. Stormdagar voru margir eins og segir ķ Vešrįttunni. Vitaskipiš Hermóšur fórst undan Höfnum į Reykjanesi 18. febrśar ķ stormi og stórsjó.  Meš honum öll įhöfn eša 18 manns.  

vef Ólafs Ragnarssonar er aš finna flestar žęr skipamyndir sem hér eru birtar.)  

 

Višbót:  Trausti Jónsson benti mér į vešurgagnabanka Kanadķsku Vešurstofunnar.  Žar mį fletta upp vešurathugunum Picture 12_1frį žessum tķma.  Mikilvęgir flugvellir voru og eru enn ķ Gander į Labrador og viš Goosebay į Nżfundnalandi.  Žeir eru merktir inn į kortiš hér til hlišar svo og mišin eša Ritubanki meš blįu žar sem ķslensku togararnir voru aš veišum.  Stķgur H. Sturluson į ķ fórum sķnum dagbękur žar sem nįkvęm stašarįkvöršun er skrįš (sjį athugasemd).  Um kl. 18 žann 8. febrśar var frostiš 21 stig ķ Gander og  NNA 21 m/s.  Viš Gęsaflóa, -25°C og NNA 15 m/s um svipaš leyti.  Algjört manndrįpsvešur veršur aš segjast og af vešurkortinu į mišnętti aš dęma er vešurhęšin nokkru meiri į mišunum, en frostiš kannski ekki jafnhart.  Erfitt er aš ķmynda sér erfišari ašstęšur og meiri ķsingarhęttu en žarna ķ žessu óskaparvešri. 


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 identicon

Žaš vęri įhugavert aš fį nįnari stašfestingu į žvķ hvar togararnir voru. Ég held aš Ritubanki sé sušaustur af Labrador ķ kringum 52N, 51V. 

Siguršur Jónsson (IP-tala skrįš) 9.2.2009 kl. 12:16

2 Smįmynd: Einar Sveinbjörnsson

Siguršur !  Ég gerši smį leit aš Ritubanka og ķ riti Kanadķska sjįvarśtvegsrįšuneytisins frį 1962 er hann einmitt sagšur vera upp į ķslenskan rithįtt į 52N og 51V.

Gerši lagfęringar ķ samręmi viš žaš į textanum og setti inn eina nżja mynd.

ESV 

Einar Sveinbjörnsson, 9.2.2009 kl. 14:14

3 identicon

Hafķsinn er į žessum tķma ekki langt undan, en liggur samt eitthvaš nęr ströndum Labrador og Nżfundnalands. Hér er nżjasta ķskortiš:

http://ice-glaces.ec.gc.ca/prods/WIS27C/20090121180000_WIS27C_0004180001.gif

Annars mį reikna meš aš noršvestan įttin sé ansi köld žar sem hśn kemur beint af žessum mikla og kalda landmassa ķ Labrador og Quebec.

siguršur Jónsson (IP-tala skrįš) 9.2.2009 kl. 14:51

4 identicon

Dagbókarfęrsla frį 5 jan 1959,voru skipin aš veišum 51*35 N  50*25W į 170 til 180 fm.8jan 51*46N og 51*02 W į svipušu dżpi

Stķgur H Sturluson (IP-tala skrįš) 9.2.2009 kl. 23:00

5 identicon

Žetta var žörf upprifjun og įminning um hvaš skammt getur veriš milli lķfs og dauša žegar sjórinn er sóttur hér viš noršanvert Atlantshaf. Ég hef minnst į žaš įšur į žessum vettvangi, aš fįtt hefur glatt mitt gamla hjarta jafn mikiš eins og aš sķšasta įr fórst enginn ķslenskur fiskimašur viš störf. Viš sem vorum komin til vits og įra žegar Jślķslysiš varš munum vęntanlega žessa daga, mešan žjóšin beiš milli vonar og ótta eftir fregnum um afdrif togarans. Margur sjómašurinn hefur hlotiš vota gröf sķšan og žvķ mišur mį gera rįš fyrir aš slys verši ķ framtķšinni. En žaš hefur tekist aš fękka žeim mikiš og einn markveršasti žįtturinn ķ žvķ starfi hefur veriš Slysavarnaskóli sjómanna. Žar hefur veriš unniš grķšarlega mikilvęgt og įrangursrķkt starf af tiltölulega fįum manneskjum, sem hafa haft naušsynlegan eldmóš, samhliša kunnįttu og fęrni, til žess aš mišla žekkingunni til sjómanna. Mér žykir įstęša til aš žakka žvķ góša fólki fyrir mķna hönd og sjįlfsagt allra annarra, sem notiš hafa fręšslu Slysavarnaskólans fyrir žeirra hlut.

Žorkell Gušbrandsson (IP-tala skrįš) 10.2.2009 kl. 09:54

6 Smįmynd: Siguršur Žór Gušjónsson

Ég man mjög vel eftir žessu slysi. Einn bróšir bekkjarsystur minnar ķ Mišbęjarsbarnaskólanum, sem ég var meira aš segja skotinn ķ, fórst meš skipinu.

Siguršur Žór Gušjónsson, 10.2.2009 kl. 12:06

7 identicon

Ķ greininni segir: "Eins Mars śr Reykjavķk ...".

Fašir minn, Markśs Gušmundsson skipstjóri į Marsinum, hefši örugglega getaš svaraš fyrir um feršir skipsins į žessum tķma. Hann lést hins vegar 18. janśar s.l.. Ég minnist žess reyndar ekki aš hann hafi nokkurn tķmann talaš um aš skipiš vęri ķ hęttu - žó svo hafi vel getš veriš įn žess aš ég vissi žaš. Móšir mķn minnist žess reyndar heldur ekki, en telur aš skipiš gęti hafa veriš į heimleiš. En žetta er jś langt sķšan og ekki gott aš segja ...

Markśs Sveinn Markśsson (IP-tala skrįš) 10.2.2009 kl. 17:02

8 Smįmynd: Einar Sveinbjörnsson

Markśs !

Blessuš sé minning Markśsar Gušmundssonar skipstjóra.  Ķ umfjöllun Morgunblašsins žar sem haft er eftir skipstjóranum į Žorkeli mįna aš Mars hafi komiš Žorkeli mįna til ašstošar og fylgt honum į heimstķminu til Reykjavķkur.  Ekki er žess getiš aš Mars hafi veriš ķ hęttu, en vafalķtiš hafa öll fiskiskipin sem žarna lent ķ vandręšum vegna ķsingarinnar, mismiklum žó.  Sagt er frį Nżfundlandsslysunum eins og margir hafa kallaš žau, allķtarlega ķ tveimur bókum.  Annars vegar ķ bókaflokknum Žrautgóšir į raunarstund eftir Steinar J Lśšvķksson.  Bindiš er frekar aftarlega ķ röšinni.  Hins vegar ķ bók eftir Svein Sęmundsson og śt kom įriš 1966. Mig minnir aš hśn heiti Śr brimskaflinum eša eitthvaš į žį leiš. 

ESv 

Einar Sveinbjörnsson, 10.2.2009 kl. 18:04

9 identicon

Takk fyrir, Einar. Ętla aš rżna ķ žessar heimildir ...

Markśs Sveinn Markśsson (IP-tala skrįš) 10.2.2009 kl. 22:48

10 identicon

Ķ jólablaši fiskifrétta 2008 er rętt viš Įka Stefįnsson skipstjóra į Haršbaki EA um Nżfundnalandsvešriš 1959. Įhugaverš lesning.

Įki Thoroddsen (IP-tala skrįš) 11.2.2009 kl. 13:42

11 identicon

Minni einnig į annaš sjóslys um svipaš leyti įrs (11. feb. 1973), žegar Sjöstjarnan frį Keflavķk fórst meš 10 manns suš-austur af landinu.

Eftir einn lengsta hlżindakafla sem ég man eftir, (hlżskeiš žetta varaši meira eša minna frį žvķ ķ snemma ķ jan. 1972 til ca. 10. feb. 1973), brast į noršanhvellur meš hvössum vindum, kuldum og éljagangi.  Žetta vešurlag tel ég aš hafi oršiš Sjöstjörnunni og įhöfn hennar aš fjörtjóni.  Sjöstjarna var į leišinni frį Fęreyjum eftir gagngert višhald og hreppti žetta noršanbįl og mun vindurinn hafa stašiš upp į stjórnboršssķšu Sjöstjörnunnar.  Žessu hefur fylgt mikil ķsing sem aš lokum hefur lķklega leitt til žess aš Sjöstörnunni mun hafa hvolft og hśn hafi sokkiš meš žaš sama.

Engin var nįttśrlega til frįsagnar um žetta žvķ aš öll įhöfnin fórst, žar į mešal eiginkona skipstjórans og skyldu žau eftir sig lķtil börn, en alls misstu um 15 börn foreldri sitt žarna.  En svona mun žetta lķklega hafa įtt sér staš, segja mér reyndir sjómenn.

Man einhver eftir žessu slysi?

Og man einhver eftir hlżskeišinu sem var meira eša minna frį jan. 1972 - ca. 10 feb. 1973 ???  Hvaš segir žś, Einar?

Hafliši Svein Žorsteinsson (IP-tala skrįš) 12.2.2009 kl. 09:21

12 identicon

Ég mį til meš aš bišjast afsökunar. Einn įgętur fyrrum sveitungi minn hafši samband viš mig śt af žvķ sem ég "kommenteraši" hér dįlķtiš ofar um hvaš stušlaš hefši aš meira öryggi fiskimanna og annara er "fęru į sjótrjįm". Hann tók fram aš hann vęri sama sinnis um Slysavarnaskólann, en okkur, sem létum okkur annt um hag sjómanna mętti ekki gleymast aš minnast į stórkostlegar framfarir ķ vešuržjónustu. Žar kęmi til bęši aukin og bętt tękni, meiri tķšni fregna og betri og vištękari mišlun žeirra. Af žvķ ég hefši komiš fram meš žetta ķ tengslum viš bloggsķšu vešurfręšingsins, žį hefši mér boriš skylda til aš nefna žetta, žvķ žįttur vešurfręšinga og vešuržjónustu vęri ómetanlegur. Žetta er aušvitaš hįrrétt hjį kunningja mķnum og vil ég žvķ įrétta žetta og bišja Einar og kollega hans afsökunar į žvķ aš hafa horft framhjį žeirra žętti.

Žorkell Gušbrandsson (IP-tala skrįš) 15.2.2009 kl. 11:21

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Höfundur

Einar Sveinbjörnsson
Einar Sveinbjörnsson
Veðurfræðingur og veðurdellukall. Á þessari síðu verður aðeins fjallað um veður frá ýmsum sjónarhornum.

Heimsóknir

Flettingar

  • Ķ dag (18.11.): 6
  • Sl. sólarhring: 12
  • Sl. viku: 69
  • Frį upphafi: 1761405

Annaš

  • Innlit ķ dag: 5
  • Innlit sl. viku: 57
  • Gestir ķ dag: 5
  • IP-tölur ķ dag: 5

Uppfęrt į 3 mķn. fresti.
Skżringar

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband